diff --git a/docs/architecture/ai-cluster-LEGACY.md b/docs/architecture/ai-cluster-LEGACY.md
new file mode 100644
index 0000000..3f04f2e
--- /dev/null
+++ b/docs/architecture/ai-cluster-LEGACY.md
@@ -0,0 +1,43 @@
+# ai-cluster — LEGACY, wygaszany (decyzja 2026-07-28)
+
+## Decyzja
+
+Stack **ai-cluster** działający na vps (`ai-cluster-openclaw-1`, `codex-worker`,
+`planner-worker`, `service-ops-worker`, `redis`, `mosquitto`) jest **wygaszany,
+nie migrowany**. Podstawa (recon
+[RECON-multiagent-2026-07-27.md](RECON-multiagent-2026-07-27.md), C9):
+bus `codex/*` jest martwy od **2026-06-09** — zero nowych połączeń przez ~7 tygodni,
+workery trzymają tylko puste długożyjące połączenia.
+
+Konsekwencje:
+
+- **Migracja na solarię NIE wchodzi.** Branch `task/ai-cluster-solaria`
+  (@ `b124e54`) zostaje **niezmergowany** — pełni rolę dokumentacji stanu prac
+  i reconu; nie kasować.
+- ai-cluster nie ma katalogu w `services/` na masterze i **nie dostanie go** —
+  nie wciągamy legacy do GitOps.
+- `planner-agent` na solarii (ta sama rodzina) ma w
+  `hosts/solaria/services.yaml` `monitor: false` — decyzja o jego losie osobno.
+- Kontenery na vps **zostaną zatrzymane w osobnej, nadzorowanej sesji**
+  (stop stacka, obserwacja `free -m`, rollback = start) — poza tym taskiem;
+  do tego czasu działają dalej pod hard mem_limitami.
+
+## Co przeżywa w subsystemie B (wzorce, nie kod)
+
+Subsystem B (dyspozytor + KB + HA + homelab-ops; osobny projekt) dziedziczy
+z ai-clustra **wzorce projektowe**:
+
+- bus zadań z routingiem po polu `target` (`role:*` / `AGENT_ID`) i wąskim ACL,
+- podział na wyspecjalizowane workery-role (dev / planner / service-ops),
+- allowlisty kształtu komend przed wykonaniem czegokolwiek na hoście — z lekcją
+  z reconu (A2): allowlist musi być **egzekwowana i celowana** (martwa stała
+  `SERVICE_NAMES` + substring-match po `docker ps` to antywzorzec),
+- tryb preview/diagnose przed wykonaniem.
+
+Kod ai-clustra **nie jest** przenoszony.
+
+## Czego NIE robić
+
+- Nie deployować, nie restartować i nie "naprawiać" stacka ai-cluster na vps.
+- Nie mergować `task/ai-cluster-solaria`.
+- Nie podpinać nowych klientów pod `codex/*` na brokerze ai-clustra.